województwo dolnośląskie

Według legend na Sępiej Górze miała kiedyś stać pogańska świątynia (chram), otoczony Świętym Gajem. W świątyni wznosili do bóstw modły Ślężanie lub Bieżuczanie. Przepowiadano w niej również niedaleką przyszłość.

Kiedy pod Bolesławiec podeszła armia husycka, na mieszkańców padł blady strach. Wszyscy wiedzieli, że jeśli miasto upadnie, najeźdźcy splądrują je i spalą, a mieszkańców zabiją. Gdy jednak oblężenie przedłużało się mieszkańcy wraz z burmistrzem postanowili zaoferować okup w zamian za opuszczenie miasta.

Kiedy budowano kościół w Trzebicku, było to bardzo nie w smak lokalnemu diabłowi. Kiedy więc ustalono termin poświęcenia nowej świątyni na tuż po diabelskiej nocy Walpurgi, postanowił to wykorzystać. Porwał wielki kamień i zamierzał spuścić go na prawie już skończoną budowlę. Jednak gdy był już w drodze, usłyszał pianie koguta. Myśląc, że to już świt, porzucił kamień i czmychnął do piekła. Kościół otwarto, a kamień leżał niedaleko na polu jeszcze przez wiele lat.

Nazwa góry Czartowiec bierze się od diabła, który zamieszkiwał jej okolicę. Na zboczu góry znajdował się głęboki parów, wyżłobiony przez strumyk Wądróż. Gałęzie i roślinność prawie zamykały go od góry, sprawiając że przechodzący ścieżką przez wąwóz podróżni czuli się bardzo nieswojo.

Dawniej w Cieszkowie znajdował się pałac Sapiehów, a wokół niego rozległy park. W tym parku można było wietrznymi nocami spotkać zjawę odzianej w biel kobiety. Krążyła ona to wzdłuż murów, to po parku. Gdy ktoś próbował się do niej zbliżyć, rozpływała się w powietrzu.

Żył we Wrocławiu pewien kupiec, któremu w pewnym momencie życia wyjątkowo się powiodło i stał się bogaczem. Jak to bywa, pieniądze uderzyły mu nieco do głowy, wynosił się nad innych i obnosił się bogactwem. Planował on wydać swoją córkę Marysię za dygnitarza z dworu króla Czech. Ona jednak nie chciała, bo była zakochana z wzajemnością w prostym i pracowitym złotniku.

Wiele lat temu żył w Węglińcu, wówczas znanym jako Kohlfurt, pewien leśniczy. Człowiek ten od zawsze kochał polowania. Kiedy był młodszy, niemal zawsze można go było znaleźć ze strzelbą w ręku, zaczajonego na jelenia czy dzika. A zwierzyny w okolicznych lasach nie brakowało.

Kiedyś w piwnicach pałacu w Miękini odprawiano egzorcyzm nad opętaną zakonnicą. Trwało to bardzo długo, a odgłosy jeżyły włosy na głowie mieszkańców domostw nawet w sporej odległości od pałacu. Niektórzy, przyciągnięci wrodzoną ludzką ciekawością, próbowali podejść bliżej, ale osiwieli, słysząc co się dzieje. W końcu jednak udało się: demon został zamknięty w metalowym pojemniku. Ten z kolei zakopano w pałacowym parku, pod rosnącymi w nim lipami. Demon ma pozostawać w swoim więzieniu tak długo, jak drzewa będą wciąż nad nim rosnąć.

Flins, według legend, był bogiem śmierci, czczonym przez Łużyczan i Bieżuńczan. Główny ośrodek jego kultu miał się znajdować na górze Landskrone w pobliżu Görlitz. Głównym jego atrybutem miał być złoty posąg Flinsa, który był przedstawiany jako nieboszczyk odziany w płaszcz, w towarzystwie lwa.

Kiedy husyci napadli na Górne Łużyce, nie mogli zdobyć zamku w Leśnej, w którym schroniło się wielu mieszkańców okolic. Dopiero zdrada brata kasztelana zamku oraz jego siostry, który otworzyli husytom tajne przejście do twierdzy, pozwoliło napastnikom wedrzeć się do niej i zamordować wszystkich.

Książę panujący na zamku w Legnicy musiał pewnego dnia wyjechać w ważnej sprawie. Powierzył on swojemu poddanemu opiekę nad ważnym więźniem, znajdującym się w zamkowych kazamatach. Na ten cel przekazał Ottonowi, bo tak zwał się ten, któremu zlecono zadanie, pewną sumę pieniędzy, za którą miał kupować żywność dla więźnia.

Pewnego dnia córka właściciela wsi przechadzała się po lesie. Nagle spomiędzy drzew wyszedł wilk. Kobieta odwróciła się i rzuciła się do ucieczki, modląc się do św. Sebastiana i obiecując, że jeśli ujdzie z życiem, postawi na pobliskim wzgórzu kapliczkę na cześć świętego. Tak się też stało.

W dawnych czasach przy drodze z Lwówka do Bolesławca, w pobliżu skały dziś zwanej Huzarskim Skokiem, stała karczma “Pod Wiewiórką”. Nie miała ona zbyt dobrej sławy. Często przesiadali w niej lokalni bandyci, ludzie byli okradani, częste były bijatyki. Właściciel, zwany Wiewiórem, był znanym w okolicy paserem.

W 1319 roku zmarł margrabia Waldemar, władca ziem na Górnych Łużycach. Pretensje do tych ziem rościł sobie jaworski książę Henryk, który był synem drugiej żony Waldemara - Beatrycze Świdnickiej.

Pewien ubogi krawiec włóczył się nocą w noc świętojańską po wzgórzach okolic Wałbrzycha, a to z nudów, a to w poszukiwaniu jedzenia. Niedaleko Mieroszowa, na zboczu wzgórza Miłosz, dostrzegł naraz ziejącą w zboczu sporą dziurę. Zaintrygowany tym, postanowił wejść do środka.

Przy drewnianym kościele modrzewiowym w Parku Szczytnickim znajduje się kamienna rzeźba. Jest to pozostałość krzyża, jaki postawiono w czasie epidemii dżumy we Wrocławiu.

W lasach w okolicy Starego Gierałtowa żyły kiedyś bardzo niskie babule. Ich wzrost niewiele przekraczał łokieć. Egzystowały one w zgodzie z ludźmi, często pomagając tym słabszym - chorym, starym czy biednym - w zbieraniu chrustu czy lecząc choroby. Zapewne z tego powodu nienawidził ich szatan, który miał w zwyczaju ganiać je po lesie. Jeśli taka babula złapała się pnia drzewa, na którym wyryty był krzyż, diabeł musiał odpuścić. Z tego powodu drwale często znaczyli drzewa takim znakiem.

Pewnego razu do Lubania zawitał mag z dalekich krajów. Wynajął on pokój w gospodzie, a następnie udał się na ucztę, zostawiając drzwi otwarte. Do pokoju weszła kilkuletnia córka karczmarza. Zafascynowana egzotycznymi przedmiotami, jakie przywiózł ze sobą przybysz, zaczęła się nimi bawić. W pewnym momencie odkorkowała niepozorną butelkę, stojącą na parapecie. Z butelki ulotnił się uwięziony w niej ziejący ogniem demon-jaszczur, nazywany Salamandrem.

Dawno temu na Wrocław spadła klęska głodu. Mieszkańcy miasta nie mogli zdobyć znikąd żywności. Pewnego dnia, zdesperowani, ruszyli do pałacu biskupiego, prosząc hierarchę, by udzielił im pomocy i podzielił się zapasami. Duchowny jednak zadrwił z nich.

Pewnego lata Duch Gór zszedł ze swoich grani w doliny, do ludzi, by zapoznać się z ich trybem życia i problemami. Przybrał postać młodego chłopca, imieniem Janek, który zatrudnił się u pewnego gospodarza do wypasu świń. Szybko okazało się, że jest w tym lepszy od okolicznych pastuchów, a powierzona mu trzódka rosła zdrowsza i większa niż inne. Przy tym nie dopominał się on o większe pieniądze, co gospodarz skrzętnie wykorzystywał, podrzucając mu coraz więcej zwierząt do opieki.

Po wojnie 30-letniej obszar Śląska i Łużyc był bardzo wyniszczony, ludzie głodowali, szalały choroby. Nie uszło to uwadze Christopha von Nostitza, który panował na zamku Czocha. Chciał on pomóc swoim poddanym, toteż nie szczędził pieniędzy z zamkowego skarbca. Wiedział jednak, że tych nie wystarczy na długo, a problemów nie zdołają rozwiązać.

Pewnego razu gminny pasterz, który był odpowiedzialny za wypas owiec z całej okolicy, nie mógł sam nadzorować zwierząt, więc zlecił to swoim synom. Młodzieńcy jednak lekce sobie potraktowali pracę, a to próbując ujeżdżać owce, a to batem rozpędzając stado. Gdy nadeszło południe, wyjęli prowiant, spakowany im przez matkę. Gdy jednak ujrzeli, że zamiast kromek z masłem mają chleb posmarowany twarogiem, wpadli we wściekłość. Jeden rzucił chlebem o ziemię, inny splunął na kromkę, jeszcze kolejny zaczął batożyć swój posiłek. Obserwujący to z pewnej odległości parobek pracujący w polu zaśmiewał się z młodzieńczych wybryków.

Podczas wojny trzydziestoletniej na Łużycach dragoni Buttlera plądrowali, rabowali i łupili mieszkańców. Także przeszli przez Lubań, gdzie ciemiężyli biednych mieszkańców grodu. Wraz z wojskami przybył zuchwały dragon, który u miejscowego szewca chciał zakupić nowe buty z cholewami. Jednak żadne nie pasowały na niego, pomimo usilnych starań szewca.

Pewnego razu, gdy Legnica była jeszcze grodem otoczonym fosą, jeden z mieszkańców podgrodzia złowił w niej ogromnego karpia. Gdy zadowolony z łupu patroszył go, znalazł we wnętrznościach zwierzęcia pierścień. Był on bez wątpienia wykonany ze złota, bogato zdobiony oraz pokryty napisami w alfabecie, którego nikt w okolicy nie znał.

W roku 755 przez bory porastające Śląsk przedzierał się wódz Swidno wraz ze swoją drużyną. Ich celem był zamek Ascenburg na szczycie Ślęży. Znajdowały się tam obfite bogactwa, które Swidno zamierzał zdobyć.

Bolesławiec zawsze był bogatym miastem, toteż często marzyli o nim rozmaici rabusie. Wśród nich najniebezpieczniejsza banda w okolicy, z siedzibą na zamku Grodziec. Ich zła sława była tak wielka, że sami mieszkańcy zaczęli się obawiać, że pewnego dnia stanie się nieuniknione. Dlatego też zachowywali dużą czujność, co, w połączeniu z fortyfikacjami miasta, skutecznie utrudniało rabieżcze plany.

Legenda mówi o pochodzeniu pereł, które można było dawniej wyławiać w Kocim Potoku, w południowej części Zawidowa. Według niej są to przemienione łzy dziewczyny, której ukochany poszedł na wojnę, z której nigdy nie wrócił, a ona, czekając na niego, płakała nad brzegiem potoku.

Kasztelan von Lesna miał córkę, która wyróżniała się na tle innych kobiet nie tylko urodą, ale też dobrym sercem oraz dzikością. Przemierzała ona samotnie lasy i wzgórza Górnych Łużyc, za pan brat będąc z lokalną naturą. Często na swojej drodze spotykała również dotkniętych rozmaitymi nieszczęściami ludzi, którym zawsze starała się pomóc.

Dawno temu żył w Szklarskiej Porębie drwal imieniem Bronisz. Mimo ciężkiej i wymagającej pracy żyło mu się dobrze, dopóki nie zachorowała jego matka. Od kiedy musiał zajmować się chorą i nie mógł pracować, coraz częściej bieda zaglądała do jego domu. W końcu zdecydował się udać w góry i tam poszukać drogocennych kamieni, które mógłby sprzedać i kupić jedzenie oraz leki. Osoby szukające tego typu skarbów nazywano wówczas kamieńczykami.

Początki Leśnej są związane z zamkiem, który się w tym miejscu znajdował. Został on wybudowany przez Patu Ichari Lessena. Człowiek ten, o dość egzotycznym nazwisku, które później dało nazwę całej miejscowości, był saracenem sprowadzonym w 996 roku z Ziemi Świętej. Rozbudował on zamek w 1011 roku i założył ród von Lessna.

W czasach reformacji, poza Marcinem Lutrem, pojawili się również inni reformatorzy. W Legnicy taką osobą był Caspar Schwenkfeld. Zyskał on nieco wyznawców, a początkowo nawet przychylność księcia, jednak losy się dość szybko odwróciły. Po przejęciu rządów przez Habsburgów schwenkfeldyści, jak ich nazywano, zaczęli być prześladowani.

W każdą noc sylwestrową na 13 minut przed północą z okrągłego okna przy dachu Domu pod Okrętem wychyla głowę tajemnicza kobyła. Wpatruje się ona w jeden punkt, po czym znika. Komu zaś uda się zidentyfikować miejsce, na które pada wzrok zjawy, ten może odnaleźć tam wielkie skarby.

Na Wzgórzu Krzywoustego, zwanym niegdyś Hausberg, stał dawno temu zamek. W jego podziemiach ukryto znaczny skarb templariuszy, który spoczywa tam po dziś dzień. Dostać się do skarbu można tylko w jeden dzień roku - w wigilie, podczas trwania pasterki, należy stanąć w miejscu, gdzie znajdowała się wieża zamku i spojrzeć w kierunku konstelacji Bliźniąt. Pojawi się tam wizja, która naprowadzi śmiałka na lokalizację skarbu.

W średniowieczu zbudowano tunel pomiędzy kaplicą Św. Jerzego a podziemiami Kamiennej Góry. Przejście to wykorzystywane było przez proboszcza kaplicy do ukrywania kosztowności. Podobno przejście tunelem trwało aż godzinę.

Wśród skał Wieczornego Zamku na szczycie góry Zwalisko znajduje się jedna, zwana Skarbczykiem. Ukryte są pod nią wielkie skarby, jednak dostać się do nich trudno — wejście bowiem otwiera się tylko raz do roku, a w dodatku, w przeciwieństwie do wielu innych tego typu miejsc, każdego roku w inną noc. Żeby więc uszczknąć bogactwa trzeba się wykazać wielką determinacją lub mieć dużo szczęścia.

Przed wieloma laty w miejscu, w którym później stanęła szubienica miejska Kątów Wrocławskich, rósł prastary dąb. Był on wykorzystywany właśnie do wieszania skazańców za rozmaite przewiny. Pewnej nocy jednak trafił go piorun i drzewo spłonęło doszczętnie.

Dawno temu w domu w środku lasu w pobliżu Kotowic mieszkał pewien człowiek. Jego życie było naznaczone ciężką pracą, niewiele miał z niego uciech. Jedyną jego radością, której strzegł jak oka w głowie, były jego trzy piękne córki.

W piwnicach kupieckiego Domu pod Okrętem krzyżowały się niegdyś korytarze, biegnące pod Lubaniem. Jeden z nich prowadził do klasztoru franciszkanów, inny do klasztoru Magdalenek. Mnisi i mniszki z tych przybytków podobno wykorzystywali podziemne skrzyżowanie, by się spotykać, niekoniecznie oddając się wyłącznie teologicznym dysputom.

Wiele lat temu w chacie na samym skraju Kierżna mieszkało młode małżeństwo z córeczką. On był drwalem, ścinającym całe dnie dęby w okolicznych lasach. Ona zajmowała się domem i dzieckiem. Żyli skromnie, ale szczęśliwie, a dziewczynka rosła zdrowa i piękna.

Zanim powstała twierdza w Kłodzku, na jej miejscu znajdował się pogański gród, którym rządziła Valeska. Była ona znana ze swojej niezwykłej wręcz siły. Nie tylko potrafiła samodzielnie naciągnąć kuszę, ale też w dłoni łamała podkowę, a z łuku potrafiła strzelać na wiele kilometrów. Powiadali, że swoją moc czerpała z zaczarowanej ziemi kłodzkiej.

Henryk i Maria, dwójka podrostków, byli w sobie bezgranicznie zakochani. Los jednak spłatał im figla i rozdzielił na długi czas. Odnaleźli się dopiero po wielu latach, ale Henryk był wtedy właśnie tuż po przyjęciu ślubów kapłańskich.

Kiedyś skały na wschód od Lubawki były zamieszkane przez krasnoludki. Były to niewysokie istoty, dorastające do dwóch stóp. A skoro o stopach mowa, ichnie były zdecydowanie większe (w porównaniu) od ludzkich. Z natury krasnoludki były płochliwe i rzadko pozwalały sobie na spotkanie z człowiekiem.

W dawnych czasach na szczycie góry Świątek znajdowała się świątynia, wybudowana w tym miejscu ponoć by “wyplenić pradawne zło”. Była ona popularnym celem pielgrzymek, od którego to zwyczaju wzięła się nazwa pobliskiej miejscowości. Pątnicy zaczynali w Rochowie, z którego poruszali się na kolanach.

Dawno temu pewna para nowożeńców, po wzięciu ślubu w kościele w Białogórzu, jechała wraz z orszakiem weselnym drogą do Nowej Karczmy. Niestety, po drodze zdarzył się wypadek, podczas którego nowożeńcy spadli z wiozącego ich wozu, nieszczęśliwie wpadając wprost do głębokiego źródła, w którym utonęli. Młodzi spoczywają na jego dnie z miłosnym uścisku. Jedynie wianek panny młodej przez jakiś czas dryfował po powierzchni, zanim również pochłonęła go woda.