województwo podlaskie

W XVII wieku, nie mogąc opłacić żołdu tatarskim najemnikom walczącym w armii Rzeczpospolitej, król Jan III Sobieski nadał im ziemie na Podlasiu. Wśród nagrodzonych był również pewien Ali. Był on dobrym żołnierzem, jednak kiepskim rolnikiem. Zajmował się hodowlą koni, ale tak naprawdę marzył o czymś, co odmieni jego nudną farmerską rzeczywistość, pozwoli zdobyć bogactwa i piękną kobietę, która da mu dzieci.

Pewnego dnia rybak z Brzostowa nazwiskiem Mocarski łowił ryby z łodzi na Biebrzy. Szczególnie zaczaił się na olbrzymiego suma, którego podobno widziano w ostatnie dni w okolicy. Noc już zapadła, ale Mocarski nadal czekał. W końcu ryba chwyciła. Od razu wiedział, że to duża sztuka, nie ma więc sensu próbować jej od razy wyciągać — najpierw trzeba było ją zmęczyć.

Pewien mieszkaniec wsi Saki podczas jednej z łupieżczych wypraw tatarskich został wzięty w jasyr i uprowadzony do dalekich krajów. Tam, jako niewolnik, pracował w piekarni. Pilnował ognia, wkładał i wyjmował wypieki, a otwór pieca na czas pieczenia zakrywał specjalną deską.

Podczas potopu szwedzkiego Augustów zaatakowały wojska tatarskie. Gdy wydawało się, że los mieszkańców jest przypieczętowany, na wyspie na pobliskim jeziorze, zwanej Fryca Grąd, pojawił się duch litewskiego księcia Kiejstuta i poradził ludności, żeby właśnie na wyspie się schronili.

Na północ od jeziora Szurpiły wznosi się wzgórze zwane Górą Kościelną. Ponoć niegdyś stał na nim kościół, który zapadł się pod ziemię w wyniku jakichś niewyjaśnionych kar. Rolnicy, mający swe pola w okolicy, nieraz słyszą dobywający się spod zmieni dźwięk dzwonów.

Pewnego razu młody parobek odbywał służbę u rolnika z Targowiska. Od świtu do południa orał pole wołami, a gdy słońce stanęło w zenicie, puścił zwierzęta na pastwisko, sam zaś przysnął pod drzewem. Gdy się ocknął okazało się, że był już wieczór. W dodatku wołów nie było nigdzie widać. Chłopak zrozpaczony szukał ich po okolicy, jednak nie mógł ich znaleźć. Czy to Ortus je sprowadził do jeziora? Czy może Wielnis do puszczy? Gdy tak rozpaczał, nagle stanęła przed nim postać kobieca, odziana w czarne szaty. Przedstawiła się jako Egle i spytała co trapi młodego parobka. Ten, oczarowany, opowiedział jej wszystko.

Dawno temu w Krzywej stał dwór, w którym rządził bogaty szlachcic. Posiadał on liczne dobra oraz poważanie. Mimo bogatego stylu życia był osobą bardzo bogobojną.

Pewien pszczelarz z Podlasia któregoś dnia ujrzał na wzgórzu nad Narwią dziwną osobę. Był to templariusz, odziany w lśniącą zbroję. Gdy Maciej, bo tak nazywał się bartnik, podszedł bliżej, ujrzał że rycerz zakonny jest poważnie ranny. Przez chwilę walczył ze sobą, czy pomóc przybyszowi, jednak ostatecznie zwyciężyła chciwość - Maciej postanowił poczekać aż umrze i przywłaszczyć sobie cenną zbroję.

Pewnego roku na początku XV wieku źle się zaczęło dziać w nadbużańskiej wsi Mielnik. Najpierw zaczęło ginąć bydło, potem młode dziewczęta, w końcu nawet dzieci. Szybko zrozumiano, że nad rzeką zamieszkał złośliwy utopiec. Miał on być duchem mnicha, który przybył tutaj kilka lat temu, zakochał się w miejscowej rusałce. Ta, po kilkudniowym burzliwym romansie, rusałczym zwyczajem utopiła kochanka w rzece.

Dawno temu na wzgórzu, na którym obecnie stoi cerkiew w Puchłach, rosła ogromna lipa. w wykrocie pod nią mieszkał pewien starzec, cierpiący od lat na obrzęk nóg, który uniemożliwiał mu funkcjonowanie. Modlił on się żarliwie do Matki Boskiej, aż któregoś dnia ukazała mu się ona w gałęziach rozłożystego drzewa. Od tego dnia dolegliwość znikła, a od jej nazwy (nogi “puchły”) wzięła się nazwa miejscowości.

Przy rynku w Knyszynie od dawien dawna stała cerkiew, przy niej zaś rosły potężne dęby. Były one często wykorzystywane przez mieszkańców jako miejsce do przywiązywania koni. Pewnego razu jeden z gospodarzy przyjechał do miasta późno w nocy. Kiedy przywiązywał konia do dębu, usłyszał głos, mówiący, żeby nigdy więcej już tu zwierząt nie uwiązywał.

Dawno temu niedaleko jeziora Szurpiły mieszkał pewien bartnik. Miał on gromadkę dzieci, wśród których była jedna córka, imieniem Jegla. Pewnego dnia, gdy kąpała się ona w jeziorze, nagle jej ciało oplótł złotołuski wąż. Trzymał ją w objęciach, aż ta nie zgodziła się zostać jego żoną. Wówczas wąż poluzował uścisk, a panna wróciła do domu.

W dniu św. Trójcy 1852 roku pewna kobieta z Tokar, imieniem Eufrozyna, zbierała na polu szczaw. Nagle stanęła przed nią jakaś nieznajoma, która oznajmiła, że dzień święty jest od modlitwy, a nie od pracy, i że Eufrozyna powinna iść do proboszcza, by prosić o wybaczenie. Kobieta tak zrobiła, ponieważ nie miała wątpliwości, że oto objawiła się jej Matka Boska ze swoim przekazem.

Pewnego razu do czarnoksiężnika Twardowskiego przybył posłaniec króla Zygmunta Augusta z wiadomością, że król ma dla niego zadanie. Królowa bowiem zapadła na jakąś chorobę. Król wywiózł ją do Knyszyna, by puszczańskie powietrze wzmocniło ją. Lekarze jednak zalecili również kąpiele w czystym, nagrzanym od słońca jeziorze. A w pobliżu Knyszyna jeziora nie ma, jest tylko wartka i zimna rzeka. W związku z tym król zapytuje, czy nie mógłby Twardowski swoich diabłów wysłać, by wykopały takie jezioro dla królowej Barbary.

W kościele św. Jana Ewangelisty w Knyszynie, pod głównym ołtarzem, ma być ukryty wielki skarb. Jest on tam zdeponowany na wypadek, gdyby miasto miało być spalone lub zniszczone. Wówczas skarb zostanie użyty, by odbudować je jeszcze okazalszym i piękniejszym, niż obecnie.

Pewien chłop z okolic Moniek bardzo potrzebował pieniędzy. Takie sytuacje były lepem na diabły. Przybył więc wysłannik piekieł i do tego chłopa, proponując, że pożyczy mu tyle złota, ile się zmieści w piaście koła jego wozu, pod warunkiem że dług zostanie spłacony w ciągu roku. W przeciwnym razie diabeł miał zabrać duszę chłopa do piekła.

Pewnego razu w puszczy w okolicach Dolistowa polował król Kazimierz Jagiellończyk. Przeszkadzało mu w tym jednak ujadanie psów z pobliskiej wsi. Król uważał, że płoszą mu one zwierzynę. Nakazał więc, by całą osadę spalić.

Wiele tajemnic kryje wzgórze zamkowe w Drohiczynie. Według jednych, mają być w nich ukryte skarby zgromadzone przez księcia Witolda. Inni uważają, że stanowi ono grobowiec ostatniego króla Jaćwingów. Jeszcze inni mówią, że raz na sto lat wzgórze otwiera się i opuszczają je wojowie na łodziach. Kim są? Nie wiadomo. Może Litwinami, może Braćmi Dobrzyńskimi, a może Jaćwingami. Rycerze przez całą noc wędrują po okolicy, lecz muszą wrócić przed nastaniem świtu.

Ukryta w knyszyńskiej kniei, w pobliżu miejsca, gdzie dziś znajduje się Szudziałowo, stała drewniana chata kryta strzechą z trzciny. Mieszkała w niej pewna kobieta, lokalna szeptucha. Zwano ją Zielarką z Boru lub Matiuszką. Kolejne pokolenia mieszkańców puszczy rodziły się i umierały, a kobieta wciąż służyła im, lecząc choroby i doradzając.

We wsi Sasiny stała niegdyś cerkiew, a w pobliżu niej biło cudowne źródełko. Mówiono o nim, że wypływa z niego “żywa woda”. Niejednokrotnie zanurzeni w niej chorzy zdrowieli, a chromi zaczynali chodzić. Stąd wielu okolicznych — i nie tylko — mieszkańców pielgrzymowało do Sasin, by skorzystać z uzdrawiającej mocy.