Powstanie Czechowizny

Pewnego razu do czarnoksiężnika Twardowskiego przybył posłaniec króla Zygmunta Augusta z wiadomością, że król ma dla niego zadanie. Królowa bowiem zapadła na jakąś chorobę. Król wywiózł ją do Knyszyna, by puszczańskie powietrze wzmocniło ją. Lekarze jednak zalecili również kąpiele w czystym, nagrzanym od słońca jeziorze. A w pobliżu Knyszyna jeziora nie ma, jest tylko wartka i zimna rzeka. W związku z tym król zapytuje, czy nie mógłby Twardowski swoich diabłów wysłać, by wykopały takie jezioro dla królowej Barbary.

Twardowskiemu niezbyt to było w smak, bo jego biedy coraz bardziej już były znużone. Jednak królowi się nie odmawia. Posłał więc swój oddział diabłów na północ i rzeczywiście zaczęły kopać one dziurę w ziemi, która następnie miała być napełniona wodą. Kopały całą noc, klnąc przy tym straszliwie na swojego pana. A że niezbyt były zmotywowane, zastał je świt.

Chłopi wyszli na pola i z zaskoczeniem odkryli głęboką bruzdę w ziemi oraz jakieś postaci w czeskich, jak im się wydawało, strojach, skaczące wokół niej. Diabły poznały, że to już świt, więc czym prędzej przebiły się do podziemnego źródła i uciekły do lasu przed słonecznym światłem.

Dół szybko wypełnił się wodą. A miejscowi, od strojów osób, które jezioro wykopały, nazwały je Czechowizną.