województwo śląskie

Na wzgórzu Grojec, leżącym opodal Lubszy, stał niegdyś piękny zamek. Szlachcic nim rządzący miał jeszcze piękniejszą córkę. Nic dziwnego, że zjeżdżali się z okolicy rycerze, chcąc zdobyć jej względy. Ona jednak, ku rozpaczy starzejących się rodziców, wszystkim odmawiała. Przyczyna tego wyjaśniła się, kiedy żona szlachcica przyłapała ją kiedyś w objęciach zakmowego koniuszego.

Dawno temu w dolinie zwanej Goj, rozpoczynającej się pod wzgórzem św. Małgorzaty w Bytomiu znajdował się żeński klasztor. Z nieznanych przyczyn zapadł się on kiedyś pod ziemię, a w miejscu, w którym znajdował się ołtarz, wybiło źródełko Juliana.

Pochodzący ze Śląska rycerz Kmita zakochany był bez pamięci w Olimpii, córce pana w Balicach - Seweryna Bonera. Ten jednak ani myślał oddawać córkę za młodzieńca. Przeszkodą (a może tylko pretekstem?) była religia, Kmita bowiem był katolikiem, a Bonerowie protestantami.

W zamku w Ogrodzieńcu mieszkali niegdyś dwaj bracia, których zwano Denarkami. Zebrali oni nieliche bogactwa podczas swojego życia. Gdy zestarzeli się, zażyczyli sobie by pochować ich we wspólnym grobie, w którym również spoczną ich skarby. Po śmierci rzeczywiście pochowano ich w mogile na terenie zamku, a strzec jej przez wiele lat musiało czterech rycerzy wyposażonych w poświęcone szable, którymi odpędzali złe duchy, które próbowały zakłócić wieczny spoczynek braci.

Kiedyś na zamkach w Bobolicach i Mirowie panowali dwaj bracia. Żyli oni w zgodzie i razem pomnażali swój majątek. Zbudowali nawet podziemny korytarz, łączący swoje zamki, i w nim składowali swoje kosztowności. A było ich tyle, że ponoć można było oślepnąć, gdy się tam weszło.

Dawniej, kiedy obszary dzisiejszego Myszkowa i okolic porastały gęste bory, wybrał się w tej okolicy na polowanie pewien król. W pogoni za ranną zwierzyną oddalił się od swojej drużyny i zagubił się w gęstym lesie. Jego towarzysze rozpoczęli poszukiwania, które jednak nie dawały rezultatów. Dopiero po kilku dniach znaleźli swojego króla, leżącego w przehalinie i przymierającego głodem. Udało się go jednak uratować.

Kiedy husyci najechali Śląsk, udali się w kierunku Częstochowy, celem zniszczenia tamtejszego klasztoru. Po drodze zrównali z ziemią miasteczko Psary, a jego mieszkańców wzięli do niewoli i przymusowo osadzili nad rzeką Kłodnicą. Jeńcy ci zwrócili się potem do jednego z husyckich książąt, by ten zgodził się na budowę nowego miasta. Książę zgodził się i tak powstały Gliwice, wkrótce zasiedlone również przez czeskich żołnierzy, którzy nie wrócili z wyprawy do ojczyzny.

W XVII wieku zamkiem w Ogrodzieńcu i okolicami władał Stanisław Warszycki, kasztelan krakowski. Był on sprawnym zarządcą, którego jednak cechowały okrucieństwo zarówno wobec poddanych, jak i rodziny. Pierwszą żonę podobno kazał wychłostać publicznie przy poddanych. Drugą - zamurował żywcem w murach zamku, a następnie to skrzydło nakazał wysadzić w powietrze. Dość że jeszcze za życia został porwany przez diabła do piekieł.

Na zamku w Ogrodzieńcu pełnił niegdyś służbę Anzelm z Józefowa. Tęsknił on jednak za swoją piękną żoną, którą zostawił w domu. Z tego powodu udał się do pana na zamku - Seweryna Bonera - z prośbą o zwolnienie ze służby. Ten zgodził się, jednak pod jednym warunkiem: żołnierz miał najpierw wykopać studnię na zamku.

W czasach kiedy dzisiejsze Koziegłowy nosiły jeszcze nazwę Żabikruk, rządził nimi pewien starosta, który miał zatarg z panem zamku w Świnnicy, leżącego kilka wiorst na południe. Pewnego razu kasztelan najechał ziemie starosty, pustosząc je i paląc. Włodarz wraz z załogą schronił się w zamku, stojącym na łące w pobliżu miasta.

W roku 1831 podczas zarazy do Bobolic przyszła pewna żebraczka w zaawansowanej ciąży. Prosiła o przyjęcie jej w karczmie na noc. Jednak gospodarz, pomny na krążące plotki, że to właśnie wędrujący żebracy stoją za szalejącą chorobą, przepędził ją. Nie przyjęli jej też inni ludzie we wsi, do których pukała. W końcu udała się do ruin zamku i nigdy więcej nikt jej nie widział.

Na pięknych terenach Jury Krakowsko-Częstochowskiej znajdował się niegdyś rajski ogród - Eden - w którym powołani do życia zostali Adam i Ewa. Kiedy jednak zostali ostatecznie z niego wygnani, Bóg postawił nad graniczną rzeką anioła z mieczem na straży. Od tego rzekę nazywają Wartą, ponieważ nad nią wartę pełnił boski strażnik. Miejsce po Edenie nazwano Porajem (po raju). Ludzie zamieszkali w tym miejscu po tym, kiedy okoliczna ziemia zarosła gęstym lasem i groźny anioł przestał jej strzec, ponieważ nie przypominała już rajskiego ogrodu.

Kiedy Tatarzy najechali polskie ziemie, oblegli również zamek w Koziegłowach, głodem zmuszając obrońców do kapitulacji. Część z nich wycięli, innych wzięli w niewolę, umknął im jednak książę wraz z małżonką, którzy po sznurze spuścili się z baszty poza mury i uciekli w stronę Śląska.

Pewnego razu w Nędzy nad Suminą stała niewielka chatka, a w niej mieszkał ubogi gospodarz z rodziną. Ich sąsiadem był utopiec, który czasem przychodził do chaty i prosił, by poczęstować go tytoniem. Chłop dzielił się z gościem, a ten w ramach wdzięczności przynosił mu ryby. Było ich jednak za mało dla całej rodziny, toteż mieszkańcy chatki często chodzili głodni.