gmina Rogoźno

Pewna dziewczyna mieszkająca w okolicach Jeziora Starskiego lubiła przesiadywać nad jego brzegiem w tylko sobie znanych miejscach. Przebywała tam godzinami, zamyślona i pogrążona w marzeniach. Pewnego dnia poczuła, że woda jeziora zaprasza ją do siebie. Bez zastanowienia podążyła za odczuciem, ale nie utonęła, tylko zmieniła się w wodnicę, która żyje w wodach jeziora do dziś.

W wodach Jeziora Rogoźno żyła piękna nimfa. Odziana w powłóczyste szaty, wynurzała się z wód jeziora, gdy zbliżali się do niego spragnieni ochłody młodzieńcy. Wabiła ich swoim wdziękiem, kruczoczarnymi włosami i pięknym wiankiem na głowie. Nieszczęśnik, który poddał się jej powabom, ginął na zawsze w wodach jeziora.

Legenda o powstaniu nazwy Gościejewa

Pewien parobek z Gościejewa szedł kiedyś wzdłuż rzeki Wełny, gdy nagle spostrzegł w jej wodach ogromną rybę. Gdy się nachylił, by przyjrzeć się stworzeniu, ta rozwarła paszczę, jak gdyby chciała połknąć człowieka. Przerażony chłop zaczął uciekać drogą w stronę Kaziopola, a ryba podążała jego śladem rzeką. Dopiero później dowiedział się, że jest to zaklęty duch innego parobka, który utopił się kłusując nocą na ryby.

W wodach Jeziora Rogoźno żyły dziewice wodne, zwane wodnicami. Pewnego dnia kobieta z Rogoźna udała się do lasu, by zebrać w nim nielegalnie drewna. Gdy objuczona wracała ścieżką wzdłuż jeziora, ujrzała wynurzającą się z niego postać. Była to wodnica. Kobieta, ujrzawszy ją, nie mogła się dalej ruszyć i dopiero gdy wyrzuciła skradzione drewno, mogła iść dalej. Jednak gdy wróciła do domu, zachorowała i wkrótce zmarła.

Jeden ze sług państwa Korytkowskich, których pałac znajdował się w Grochowiskach, był pewnego dnia świadkiem, jak złodzieje planowali napad na majątek państwa. Poprosił więc swoich mocodawców by jako stróż mógł pilnować dworu przed rabusiami. Ci jednak okazali się sprytniejsi. Pojmali sługę-stróża, a następnie oślepili go, odcięli mu język i pozostawili w stercie gałęzi na śmierć.